سنتز استن :

در تمام روش های مربوط به سنتز استن « CH3 – CO – CH3 » ؛ از یک هیدروکربور سه کربنه به عنوان ماده اولیه استفاده می شود . و به طور خلاصه روش های مربوط به این سنتز به سه دسته تقسیم می گردد :

-       روش سلانز – وارن : در این روش قسمتی از پروپان را بوسیله احتراق ناقص در درجه حرارت پایین ( 300 درجه

سانتی گراد ) اکسیده می نمایند . مواد حاصله از این عمل بی شمار است زیرا تمام درجات مختلف اکسیداسیون ( برای تشکیل الکل ها ، آلدئید ها ، اسیدها ، اکسید کربن ، گاز کربنیک ، همچنین تمام موادی که از اثر این فرآورده ها بر روی یکدیگر بدست می آید ) در این شرائط امکان پذیر می باشد . راندمان ماکزییم استن در مواد حاصل از عمل احتراق قسمتی در حدود 13 درصد است . تهیه استن بدین طریق کمی گران تمام می شود اما باید توجه داشت که این روش برای تهیه استالدئید است و استن یک محصول فرعی بشمار می رود .

روش انتخابی برای تهیه استن :

در این روش از پروپیلن به عنوان ماده اولیه استفاده می گردد . این جسم در مقابل اسید سولفوریک آب جذب نموده به ایزوپروپانول مبدل می گردد که در اثر هیدروژن گیری از آن می توان استن بدست آورد .

به جای علامت پیکان از خط تیره بلند استفاده شده است .

                                              H2SO4

CH3 – CH  CH2 + H2O  ــــــــ  CH3 – CHOH – CH3

Ni   

CH3 – CHOH  - CH3  ــــــ  CH3 – CO – CH3 + H2

دومین مرحله ( یعنی هیدروژن گیری ) همیشه در مقابل کاتالیزور جامدی مثل نیکل انجام می گیرد . ممکن است عمل را در فاز گازی شکل و دمای بالا  ( طریقه شل ) یا در فاز مایع با دمای ملایم ( روش موسسه فرانسوی نفت ) انجام داد . انتخاب دقیق شرائط عمل در دو مرحله فوق سبب گردیده است که راندمان عمل خیلی خوب و قابل ملاحظه باشد . با وصف این مطلب این روش بوسیله متد بعدی مورد رقابت قرار گرفته است زیرا در طریقه سوم علاوه بر استن می توان فنل هم تهیه نمود .

روش کومن :

در این روش با استفاده از مواد اولیه بنزن و پروپیلن می توان ترکیبات فنل و استن را تهیه نمود . بنزن و پروپیلن به نسبت یک مول  - یک مول در مجاورت کاتالیزور اسید در فاز هتروژن ( H3 PO4 ) یا هموژن ( H2 SO4 ) کندانسه می گردد و در نتیجه به ایزوپروپیل بنزن ( که کومن نامیده می شود . ) تبدیل می شود . مایع حاصله در اثر گاز اکسیژن کومن می نماید که از هیدرولیز آن در حدود 90 در جه سانتی گراد استن و فنل تهیه می گردد .

این طریقه سنتز کاملا انتخابی است و فعلا موارد استعمال هر دو محصول که تواما می شود تقریبا یکسان و برابر می باشد و اگر هم تغییراتی از نظر احتیاج در بازار آید مازاد یکی از آنها را می توان به موادی دیگری تبدیل نمود .

 

منبع : کتاب پتروشیمی

تالیف : دکتر مرتضی خسروی

HADI KASAEI

هادی کسائی