ساماریم

ساماریوم یکی از عناصر شیمایی جدول تناوبی است که نماد آن Sm و عدد اتمی آن 62 میباشد.

خصوصیات قابل توجه

ساماریوم از خاکهای فلزی نادر است که درخشش نقره ای براقی دارد. در هوا به مقدار قابل توجه ای پایدار است در هوا در 150 درجه آتش میگیرد و سه کریستال فلزی آن نیز وجود دارد که در دمای 734 و 922 درجه تغییر میکند.

کاربردها

کاربردهای ساماریوم عبارتند از :

• نوردهی کربن آرکی در صنعت تصاویر متحرک.
• تغلیظ کریستالهای CaF2 برای استفاده در لیزرهای چشمی
• استفاده به صورت جذب کننده نیوترونی در راکتورهای هسته ای
• استفاده در آلیاژها و هدفونها
• مگنتهای Samarium-Cobalt در ساخت مگنتهای دائمی با مقاومت بالا و نیروی درونی به بزرگی 2200 kA/m کاربرد دارند.
• اکیسد ساماریوم در شیشه های اپتیکی برای جذب اشعه مادون قرمز موثر است.
• ترکیبات ساماریوم به صورت حساس کننده های فسفرسی در اشعه مادون قرمز عمل میکند.
• اکسید ساماریوم کاتالیزوری برای کم کردن آب و هیدروژن زدای اتانول میباشد.

 

تاریخچه

ساماریوم برای اولین بار در سال 1853 توسط شیمیدان سوئیسی Jean Charles Galissard با عمل جذب خطوط دیدیمیوم کشف شد. در سال 1879 توسط شیمیدان فرانسوی Paul Emile Lecoq De Boisbaudran در پاریس جدا شده و کانی Samarskite را به وجود آورد.

نقش بیولوژیکی

ساماریوم هیچ گونه نقش بیولوژیکی ندارد اما گفته میشود که Metabolism را تحریک میکند.

پیدایش

ساماریوم هرگز به صورت آزاد در طبیعت یافت نمیشود اما همانند دیگر عناصر کمیاب خاک شامل کانی های گوناگونی میشود که Monazite, Bastnasite و Samarskite از آن جمله اند. Monazite و Bastnasite به صورت منابع تجاری کاربرد دارند. Misch Metal حاوی حدودا %1 ساماریوم بود اما در سالهای اخیر ساماریوم از طریق فرایندهای تبادل ینی و تکنیکهای عصاره گیری مایعات و الکتروشیمی به دست می آید. ساماریوم همچنین از طریق تقلیل اکسیدش از لانتانوم نیز به دست می آید.
o

ترکیبات

ترکیبات ساماریوم عبارتند از :

• Fluorides
• SmF₂
• SmF₃
• Chlorides
• SmCl₂
• SmCl₃
• Bromides
• SmBr₂
• SmBr₃
• Iodides
• SmI₂
• SmI₃
• Oxides
• Sm₂O₃
• Sulfides
• Sm₂S₃
• Selenides
• Sm₂Se₃
• Tellurides
• Sm₂Te₃

 

ایزوتوپها

ساماریومی که به صورت طبیعی به وجود می آید از 4 ایزوتوپ پایدار تشکیل میشود که عبارتند از : sm144, Sm150, Sm154 و سه ایزوتوپ رادیو اکتیوی دارند که شامل Sm147, Sm148 and Sm149 میشود. بیشترین ایزوتوپ آن از نظر فراوانی Sm152 (%26.75) میباشد. در میان ایزوتوپهای رادیو اکتیوی آن Sm148 با نیمه عمر 7E+15 سال Sm194 با نیمه عمر 2E+15 سال و Sm147 با نیمه عمر 1.06+11 سال پایدارترین آنها میباشند. همچنین این عنصر 5 Meta State دارد که پایدارترین آنها Sm141m (t 22.6minutes), 141m-Sm (t 22.6 minutes), 143m1-Sm (t 66 seconds) and 139m-Sm (t 10.7 seconds میباشند.

حالت Decay اولیه قبل از ایزوتوپ پایدان Sm152 الکترون گیری و حالت اولیه بعد از آن Beta Minus Decay میباشد. محصول Decay اولیه قبل از sm152 ایزوتوپهای عنصر Promethium و محصول اولیه بعد از آن ایزوتوپهای عنصر Europium میباشد.

اثرات ساماریم بر روی سلامتی
ساماریم یکی از عناصر شیمیایی کمیاب است که در وسایل خانه مانند تلویزیون رنگی، لامپهای فلورسنت، لامپهای ذخیره انرژِی و شیشه به کار می رود. کلیه عناصر شیمیایی نادر ویژگیهای نسبتا مشابهی دارند.
ساماریم به ندرت و به مقدار کم در طبیعت یافت می شود. ساماریم تنها در دو نوع کانسار یافت می شود. با توجه به این که ساماریم برای تولید کاتالیزورها و صیقل دادن شیشه مناسب است، کاربردهای آن در حال افزایش است.
وجود ساماریم در محیط کار خطرناک است زیرا گاز آن با هوا استنشاق می شود و باعث انسداد ریه می شود به ویژه اگر برای مدتی طولانی مورد استنشاق شود. به علاوه ساماریم باعث ایجاد سرطان در انسان می شود و استنشاق آن احتمال بروز سرطان را افزایش می دهد. در نهایت وقتی در بدن انسان تجمع یابد، برای کبد خطرناک است.

 

پراسنودیمیوم

پراسئودیمیوم یکی از عناصر شمیایی جدول تناوبی است که نماد آن Pr و عدد اتمی آن 59 میباشد.

خصوصیات قابل توجه

پراسئودیمیوم یک عنصر فلزی نرم و نقره ای رنگ بوده که از گروه لانتانیدها میباشد. از نظر خوردگی در مقابل هوا از Europium , Lanthanum , Cerium , Neodymium مقاوم تر بوده اما در صورت مجاورت با هوا یک اکسید سبز رنگ از خود به جا میگذارد. و به همین دلیل باید در زیر یک روغن معدنی سبک نگهداری شده و یا توسط پلاستیک یا شیشه پوشیده شود.

کاربردها

کاربردهای پراسئودیمیوم عبارتند از:

• استفاده به عنوان یک عامل آلیاژی با منیزیم برای ساخت فلزات مستحکم که در موتور هواپیما استفاده میشود.
• پراسئودیمیوم هسته لامپهای قوس کربن که در صنعت تصاویر متحرک برای نوردپردازی استودیوها و لامپهای پروژکتور استفاده میشوند را شکل میدهد.
• ترکیبات پراسئودیمیوم در ساخت شیشه و لعابهای زرد رنگ کاربرد دارد.
• پراسئودیمیوم یکی از اجزای شیشه های Didymium که برای ساخت عینکهای محافظ مخصوص جوشکارها و شیشه دمها به کار میرود میباشد.

 

تاریخچه

نام پراسئودیمیوم از واژه یونانی prasios به معنی سبز ،و didymos به معنی دوقلو یا جفت گرفته شده است.

در سال 1841 شخصی به نام Mosander فلز کمیاب Didymium را از Lanthana استخراج کرد . در سال 1864 Per Teodor Cleve نتیجه گرفت که Didymium در واقع دو عنصر است و در سال 1879 Lecoq De Boisbaudran یک خاک جدید به نام Samarium را از آن جدا کرد. در سال 1885 یک شیمیدان استرالیایی به نام C. F. Auervon Welsbach didymium دیدیمیوم را به دو عنصر تجزیه کرد : پراسئودیمیوم و Neodymium که نمکهایی با رنگهای گوناگون به وجود می اورد.

پیدایش

پراسئودیمیوم در خاکهای معدنی کمیاب Monazite و Bastnasite یافت میشود و میتواند توسط فرایند تبادل یونی از Bastnasite یا Monazite بازیافت شود. پراسئودیمیوم همچنین 5% Misch Metal را به خود اختصاص میدهد.

ترکیبات

ترکیبات پراسئودیمیوم شامل موارد زیر میشود :

• Fluorides
• PrF2
• PrF3
• PrF4
• Chlorides
• PrCl3
• Bromides
• PrBr3
• Pr2Br5
• Iodides
• PrI2
• PrI3
• Pr2I5
• Oxides
• PrO2
• Pr2O3
• Sulfides
• PrS
• Pr2S3
• Selenides
• PrSe
• Tellurides
• PrTe
• Pr2Te3
• Nitrides
• PrN

 

ایزوتوپها

پراسئودیمیوم که به صورت طبیعی به وجود میاید از یک ایزوتوپ پایدار (131) تشکیل شده و 38 رادیو ایزوتوپ برای آن شناخته شده است که پایدارترین آنها Pr 143 با نیمه عمر 13.57 روز و Pr142 با نیمه عمر 19.2 میباشد. تمام ایزوتوپهای رادیو اکتیو دیگر آن نیمه عمرهایی کمتر از 5.985 ساعت داشته که نیمه عمر اکثر آنها کمتر از 33 ثانیه است . این عنصر همچنین 6 حالت برانگیختگی دارد که پایدارترین آنها Pr138m(2.12hours) , 142Mpr (14.6 Min) , pr134m)11min) میباشد.

وزن اتمی ایزوتوپهای پراسئودیمیوم از 120.955 amu تا 158.955amu (159-pr) گسترده شده است. حالت فروپاشی اصلی قبل از ایزوتوپ فعال Pr141 الکترون گیری حالت اصلی بعد از آن کاهش بتا میباشد. محصول فروپاشی اولیه قبل از Pr141 ایزوتوپهای عنصر Cerium) 58) و محصول اصلی بعد از آن ایزوتوپهای عنصر Neodymium) 60 )میباشد.

اثرات سریم بر روی سلامتی
سریم یکی از عناصر شیمیایی کمیاب است که در وسایل خانه مانند تلویزیون رنگی، لامپهای فلورسنت، لامپهای ذخیره انرژِی و شیشه به کار می رود. کلیه عناصر شیمیایی نادر ویژگیهای نسبتا مشابهی دارند.
سریم به ندرت و به مقدار کم در طبیعت یافت می شود. سریم تنها در دو نوع کانسار یافت می شود. با توجه به این که سریم برای تولید کاتالیزورها و صیقل دادن شیشه مناسب است، کاربردهای آن در حال افزایش است.
وجود سریم در محیط کار خطرناک است زیرا گاز آن با هوا استنشاق می شود و باعث انسداد ریه می شود به ویژه اگر برای مدتی طولانی مورد استنشاق شود. به علاوه سریم باعث ایجاد سرطان در انسان می شود و استنشاق آن احتمال بروز سرطان را افزایش می دهد. در نهایت وقتی در بدن انسان تجمع یابد، برای کبد خطرناک است.

 

ننودیمیم

نئودیمیم عنصر شیمیایی است که در جدول تناوبی با نشان Nd و عدد اتمی 60 وجود دارد.

خصوصیات قابل توجه

نئودیمیم که یک فلز خاکی کمیاب است به مقدار18% در فلزخاکی کمیاب قابل اشتعال وجود دارد.این فلز دارای درخشش فلزی ورنگ آن نقره ای روشن بوده ویکی از واکنش پذیر ترین فلزات خاکی کمیاب به حساب می آید ؛ نئودیمیم در معرض هوا به سرعت کدر شده و تولید اکسیدی می کند که باعث پوسته پوسته شدن این فلز می گردد که موجب اکسیداسیون بیشتر این فلز می شود.

کاربردهــــــــا

کاربردهای نئودیمیم به شرح زیر است:

• نئودیمیم بخشی از دیدیمیم است که در رنگ آمیزی شیشه ها ی عینکهای جوشکاری بکار می رود.
• از نئودیمیم در رنگ آمیزی شیشه یک طیف ملایم که بین بنفش خالص تا قرمز و خاکستری می باشند استفاده می شود. نوری که از این شیشه ها ساطع می گردد نوار جذبی درخشانی را پدیدار می کنند. از این نوع شیشه در فعالیتهای نجومی برای تولید نوارهای درخشانی که بوسیله آنها احتمال درجه بندی خطوط طیفی وجود دارد استفاده می شود.شیشه حاوی نئودیمیم یک ماده لیزری است که به جای یاقوت برای تولید نورهم نوسان بکار می رود. از نئودیمیم همچنین برای زدودن رنگ سبز شیشه ها که ناشی از آلاینده های آهن است مورد استفاده قرار می گیرد.
• نمکهای نئودیمیم بعنوان رنگ افزا ی لعاب ها کاربرد دارند.
• نئودیمیم در آهن رباهای دائمی بسیار قوی Nd₂Fe₁₄B بکار می روند. این نوع آهن رباها از انواع آهنرباهای کبالت - سامریم ارزانتر هستند.

تاریخچــــــــــه

نئودیمیم را در سال 1885 یک شیمیدان اتریشی به نام Carl F. Auer von Welsbach در وین کشف کرد. او نئودیمیم را به همراه عنصر پرازئودیمیم از ماده ای به نام دیدیمیم جدا نمود اما تا سال 1925 حالت نسبتا" خالص این عنصر تهیه نشد.کلمه نئودیمیم از واژه های یونانی neos ( جدید) و didymos( دوگانه) گرفته شده است.

امروزه بیشتر نئودیمیم از طریق فرآیند جابجایی یونی شن مونازیت (Ce,La,Th,Nd,Y(PO₄» که ماده ای که سرشار ازعناصر خاکی کمیاب است و نیز با روش الکترولیز نمکهای هالید آن تهیه می شود.

نقش بیولوژیکی

نئودیمیم هیچگونه نقش بیولوژیکی ندارد.

پیدایــــــش

نئودیمیم هرگزدرطبیعت بصورت عنصرآزادیافـــــت نمی شود بلکه بیشتر در کانیهایی از قبیل شن مونازیـــت (Ce,La,Th,Nd,Y(PO₄» و باستنوسیت (Ce,La,Th,Nd,Y(CO₃)F) که حاوی مقادیر کمی از تمامی فلزات خاکی کمیاب هستند وجود دارد. نئودیمیم در فلزخاکی کمیاب قابل اشتعال نیز دیده می شود اما جدا نمودن آن از سایر عناصر قلیایی خاکی دشوار است.

ترکیبـــــــــات

ترکیبات نئودیمیم عبارتند از:

• فلوریدها :

: NdF₃

• کلریدها :

: NdCl₂-Ndcl₃

• برمیدها :

: NdBr₂-NdBr₃

• یدیدهــا :

: NdI₂-NdI₃

• اکسیدها :

: Nd₂O₃

• سولفیدها :

: NdS-Nd₂S₃

• سلنیدهــا :

: NdSe

• تلوریدها :

: NdTe₂-Nd₂Te₃

• نیتریدها :

: NdN

ایزوتوپهــــــــــا

نئودیمیم بطور طبیعی دارای 5 ایزوتوپ پایدارNd-142 ,Nd-143,Nd-145,Nd-146,Nd-148 که فراوان ترین آنها نئودیمیم 142 « فراوانی طبیعی 2/27%) و 2 ایزوتوپ پرتوزاد Nd144 وNd150 می باشد.31 رادیوایزوتوپ هم برای این عنصر شناسایی شده که که پایدار ترین آنها نئودیمیم 150 با نیمه عمر19سال( E 1/1)، نئودیمیم 144 با نیمه عمر 15 سال ( E29/2) و نئودیمیم 147 با نیمه عمر 98/10 روز می باشند. مابقی ایزوتوپهای رادیواکتیو این عنصر دارای نیمه عمرهایی کمتر از 38/3 روز هستند که بیشتر آنها نیمه عمری کمتر از 71 ثانیه دارند. نئودیمیم همچنین دارای 4 حالت متا است که پایدارترین آنها نئودیمیم m139 ( t_1/25.5 ساعت) ، نئودیمیم m135 ( t_1/2 5.5 دقیقه) و نئودیمیم m141 (t_1/2 62 ثانیه )هستند.

حالت فروپاشی اولیه قبل از فراوان ترین ایزوتوپ (نئودیمیم142) جذب الکترون و حالت فروپاشی پس از آن فروپاشی منفی بتا می باشد. محصول فروپاشی اولیه قبل از نئودیمیم 142 ایزوتوپهای Pr« پرازئودیمیم) و محصولات اولیه پس از آن ایزوتوپهای سرب می باشد.

اثرات سریم بر روی سلامتی
سریم یکی از عناصر شیمیایی کمیاب است که در وسایل خانه مانند تلویزیون رنگی، لامپهای فلورسنت، لامپهای ذخیره انرژِی و شیشه به کار می رود. کلیه عناصر شیمیایی نادر ویژگیهای نسبتا مشابهی دارند.
سریم به ندرت و به مقدار کم در طبیعت یافت می شود. سریم تنها در دو نوع کانسار یافت می شود. با توجه به این که سریم برای تولید کاتالیزورها و صیقل دادن شیشه مناسب است، کاربردهای آن در حال افزایش است.
وجود سریم در محیط کار خطرناک است زیرا گاز آن با هوا استنشاق می شود و باعث انسداد ریه می شود به ویژه اگر برای مدتی طولانی مورد استنشاق شود. به علاوه سریم باعث ایجاد سرطان در انسان می شود و استنشاق آن احتمال بروز سرطان را افزایش می دهد. در نهایت وقتی در بدن انسان تجمع یابد، برای کبد خطرناک است.

 

هولمیم

هولمیم عنصر شیمیایی است که با نشان Ho و عدد اتمی 67 در جدول تناوبی وجود دارد.هولمیم در گروه لانتانیدها قرار داشته و عنصری فلزی ، تا حدودی نرم وچکش خوارو به رنگ سفید خاکستری است.هولمیم درهوای خشک و در دمای اطاق ،عنصری پایدار می باشد.این فلز خاکی کمیاب در کانیهای مونازیت و گادولینیت وجود دارد.

خصوصیات قابل توجه

هلیم ، عنصر فلزی خاکی سه ظرفیتی است که در بین تمامی عناصر طبیعی ، دارای بیشترین گشتاورمغناطیسی (B6/10) بوده و خصوصیات مغناطیسی غیرعادی دیگری نیز دارد.در صورت ترکیب با ایتریم ، ترکیبا تی به شدت مغناطیسی تولید می کند.
هولمیم عنصری نسبتا" نرم و چکش خوار است که در هوای خشک و در فشار و دمای معمولی، تا حدودی پایدار و در برابر فرسایش مقاوم است اما در هوای مرطوب و در دمای زیاد به سرعت اکسیده می شود(اکسیدی به رنگ زرد کم رنگ تولید می کند).هلیم در حالت خالص خود دارای درخشش نقره ای رنگ فلزی می باشد.

کاربردهـــــــــا

بخاطر خصوصیات مغناطیسی که هلمیم دارد اگر آنرا بعنوان یک قطب مغناطیسی در آهنرباهای بسیار قوی قرار دهیم قوی ترین میدانهای مغناطیسی مصنوعی ساخته می شود.) متمرکز کننده شار مغناطیسی هم نامیده می شود).چون این عنصر می تواند نوترونهای fission-bred اتمی را جذب کند از آن در میله های کنترل اتمی نیز استفاده می شود.سایر کاربردهای تجاری این عنصر عبارتند از:

• از گشتاور مغناطیسی بالای آن در لیزرهای حــالت جامد ایتریم- آهن – گارنت (YIG ) و ایتریم – لانتانیم – فلوریـد (YLF) که در تجهیزات مایکروویو بکار می رود استفاده می شود( که به ترتیب در محیطهای مختلف پزشکی و دندان پزشکی کاربرد دارد).
• از اکسید هلمیم برای زرد کردن رنگ شیشه استفاده می شود.

مواداستفاده دیگری هم برای این عنصر شناخته شده است.

تاریخچــــــــــــه

هلیم ( از واژه لاتین Holmia به معنی استکهلم) در سال 1878 تـوسط Marc Delafontaine و Jacques Louis Soret کشف شد.آنها نوارهای جذب طیف نمایی خاص این عنصررا که در آن زمان ناشناخته بود شناسایی کردند و آنرا عنصر X نامیدند.بعد ازآنها Per Theodor Cleve در سال 1878 مستقلا" و هنگامیکه مشغول کار بر روی erbia خاکی«اکسید اربیم) بود این عنصر را کشف کرد.
Cleve با بهره گیری از روشی که Carl Gustaf Mosander ابداع کرده بود ابتدا تمامی ناخالصیهای شناخته شده را از erbia خارج نمود. نتیجه این کار دو ماده معدنی جدید یکی قهوه ای و دیگری سبز بود. او ماده قهوه ای را holmia ( برگرفته از نام زادگاه Cleve استکهلم) و ماده سبز رنگ را thulia نام گذاری کرد.بعدا" مشخص شد Holmia اکسید هلمیم و thulia اکسید تالیم هستند.

پیدایـــــــــش

هلمیم مانند تمامی عناصر خاکی کمیاب بصورت آزاد در طبیعت وجود ندارد بلکه بصورت ترکیب با عناصر دیگر در کانیهای گادولینیت و مونازیت و سایر کانیهای خاکی کمیاب یافت می شود.هلمیم را بصورت تجاری با روش جابجائی یونی از شن مونازیت جدا می کنند( 05/0% هلمیم) اما هنوز هم جداسازی آن از سایر کانیهای خاکی کمیاب دشوار است.این عنصر با روش کاهش کلرید و فلورید آن بوسیله کلسیم فلزی تهیه شده است.مقدار موجود آن در پوسته زمین 3/1 میلی گرم در هر کیلو برآورد شده است.

اثرات هولمیم بر روی سلامتی
هولمیم یکی از عناصر شیمیایی کمیاب است که در وسایل خانه مانند تلویزیون رنگی، لامپهای فلورسنت، لامپهای ذخیره انرژِی و شیشه به کار می رود. کلیه عناصر شیمیایی نادر ویژگیهای نسبتا مشابهی دارند.
هولمیم به ندرت و به مقدار کم در طبیعت یافت می شود. هولمیم تنها در دو نوع کانسار یافت می شود. با توجه به این که هولمیم برای تولید کاتالیزورها و صیقل دادن شیشه مناسب است، کاربردهای آن در حال افزایش است.
وجود هولمیم در محیط کار خطرناک است زیرا گاز آن با هوا استنشاق می شود و باعث انسداد ریه می شود به ویژه اگر برای مدتی طولانی مورد استنشاق شود. به علاوه هولمیم باعث ایجاد سرطان در انسان می شود و استنشاق آن احتمال بروز سرطان را افزایش می دهد. در نهایت وقتی در بدن انسان تجمع یابد، برای کبد خطرناک است.

 

تولیم

تولیم عنصر شیمیایی است که در جدول تناوبی دارای نشان Tm و عدد اتمی 69 می باشد. تولیم عنصری لانتانید و دارای حداقل فراوانی در بین عناصر خاکی کمیاب است ؛ با فلز آن که دارای درخشش نقره ای رنگی است می توان به راحتی کار کرد و با چاقو بریده می شود. همچنین دربرابر فرسایش در هوای خشک تا حدی مقاوم بوده و از خاصیت انعطاف پذیری خوبی برخوردار است. تولیم بصورت طبیعی کلا" از ایزوتوپ پایدار Tm-169 ساخته می گردد.

کاربردهـــــــــا

از تولیم برای تولید لیزر استفاده می شده است اما هزینه های بسیار زیاد تولید مانع از گسترش سایر کاربردهای تجاری آن شده است .سایر کاربردها / کاربردهای بالقوه :

• وقتی تولیم پایدار ( Tm-169) در رآکتور اتمی بمباران می شود از آن به بعد می تواند بعنوان یک منبع تابشی در وسایل قابل حمل اشعه X بکار رود.
• احتمالا" ایزوتوپ ناپایدار Tm-171 می تواند بعنوان یک منبع انرژی مورد استفاده قرار گیرد.
• Tm-169 دارای کاربرد بالقوه در مواد مغناطیسی سرامیکی به نام فریت است که در وسایل مایکرو ویو بکــار می روند.

تاریخچـــــــه

تولیم را Per Teodor Cleve شیمیدان سوئدی درسال 1879 هنگام جستجو برای ناخالصیهای موجود در اکسیدهای سایر عناصر خاکی کمیاب کشف نمود( این همان روشی بود که پیشتر Carl Gustaf Mosander برای کشف سایر عناصر خاکی کمیاب بکار برده بود). Cleve کار را با از بین بردن تمامی ناخالصیهای شناخته شده erbia ( Er₂O₃) آغاز کرد و با فرآیندهای دیگری دو ماده جدید بدست آورد ؛ یکی قهوه ای و دیگری سبز. ماده قهوه ای اکسید هولمیم بود که Cleve آنرا holmia نامید و ماده سبز اکسید عنصری ناشناس بود.Cleve این اکسید را thulia نامگذاری کرد و نام عنصر آن تولیم، از کلمه Thule که نام باستانی رومی برای سرزمینی افسانه ای در نقطه ای دور دست در شمال ( شاید اسکاندیناوی) بود گرفته شده است.

پیدایــــــــــش

این عنصر هرگز در طبیعت به شکل خالص وجود ندارد اما در مواد معدنی و همراه سایر عناصر خاکی کمیاب به مقدار کم یافت می شود.عمدتا" بوسیله جابجایی یونی ازکانیهای مونازیت ( 007/0% تولیم) که در شن رودخانه ها وجود دارد استخراج می شود.فن آوریهای استخراج و جابجایی یونی جدیدتر موجب جداسازی آسانتر عناصر خاکی کمیاب شده که هزینه تولید تولیم را کاهش داده است .این فلز را می توان باروش کاهش اکسید آن بوسیله فلزلانتانیم یا بوسیله کاهش کلسیم در ظروف در بسته تهیه کرد.هیچکدام از ترکیبات تولیم از نظر تجاری مهم نیستند.

ایزوتوپهـــــــا

تولیم بطور طبیعی دارای یک ایزوتوپ پایدار Tm-169 ( فراوانی طبیعی 100%) و 31 رادیوایزوتوپ است که پایدارترین آنها تولیم 171 با نیمه عمر 92/1 سال ، تولیم 170 با نیمه عمر 6/128 روز ، تولیم 168 با نیمه عمر 1/93 روز و تولیم 167 با نیمه عمر 25/9 روز می باشند. مابقی ایزوتوپهای رادیواکتیو نیمه عمری کمتر از 64 ساعت دارندو نیمه عمر اکثر آنها نیز کمتر از 2 دقیقه است. این عنصر دارای 14 حالت متا می باشد که پایدارترین آنها Tm-164m ( t_1/2 1/5 دقیقه)،Tm-160m ( t_1/2 5/74 ثانیه) و Tm-155m( t_1/2 45 ثانیه) می باشند.

ایزوتوپهای تولیم از نظر وزن اتمی بین amu966/145 (تولیم146) تا amu 949/176 (تولیم 177) قرار دارند.حالت فروپاشی اولیه قبل از فراوان ترین ایزوتوپ پایدار Tm-169 جذب الکترون و حالت اولیه پس از آن ارسال بتا می باشد.محصول فروپاشی اولیه قبل از Tm-169 ایزوتوپهای عنصر 68( اربیم) و محصول اولیه پس از آن ایزوتوپهای عنصر 70 ( ایتربیم) هستند.

اثرات تولیم بر روی سلامتی
تولیم یکی از عناصر شیمیایی کمیاب است که در وسایل خانه مانند تلویزیون رنگی، لامپهای فلورسنت، لامپهای ذخیره انرژِی و شیشه به کار می رود. کلیه عناصر شیمیایی نادر ویژگیهای نسبتا مشابهی دارند.
تولیم به ندرت و به مقدار کم در طبیعت یافت می شود. تولیم تنها در دو نوع کانسار یافت می شود. با توجه به این که تولیم برای تولید کاتالیزورها و صیقل دادن شیشه مناسب است، کاربردهای آن در حال افزایش است.
وجود تولیم در محیط کار خطرناک است زیرا گاز آن با هوا استنشاق می شود و باعث انسداد ریه می شود به ویژه اگر برای مدتی طولانی مورد استنشاق شود. به علاوه تولیم باعث ایجاد سرطان در انسان می شود و استنشاق آن احتمال بروز سرطان را افزایش می دهد. در نهایت وقتی در بدن انسان تجمع یابد، برای کبد خطرناک است.

 

اروپیم

اروپیم عنصر شیمیایی است که در جدول تناوبی با نشان Eu و عدد اتمی 63 قرار دارد.                                                                                                                                                                                         

خصوصیات قابل توجه

اروپیم واکنش گرترین عنصر خاکی کمیاب است ؛ در هوا به سرعت اکسید شده و از نظر واکنش با آب مانند کلسیم است.اروپیم مثل سایر عناصر خاکی کمیاب ( بجز لانتانیم) در هوا تقریبا" بین °150تا °180 محترق می شود.این عنصر به سختی سرب بوده و تا اندازه زیادی چکش خوار است.

کاربردها

اگرچه اروپیم برای ساخت لیزرها به برخی ازپلاستیکها افزوده می شود، هیچ کاربرد تجاری برای فلز اروپیم وجود ندارد. همچنین به علت توانایی آن در جذب نوترون استفاده ازآن در رآکتورهای اتمی در دست بررسی است. اکسید اروپیم (Eu₂O₃) در تلویزیون بعنوان فسفر قرمز(ماده فروزنده قرمز) و فسفرهای با پایه ایتریم کاربرد وسیعی دارد .

تاریخچه

اروپیم برای اولین باردر سال 1890 بوسیله Paul Émile Lecoq de Boisbaudran کشف شد او جزء اصلی را از گادولینیم – سامریم غلیظ بدست آورد. آنها خطوط طیفی داشتند که بوسیله سامریم یا گادولینیم ساخته نشده بودند اما عموما" کشف اروپیم را به شیمیدان فرانســوی Eug讥-Antole Demarçay نسبت می دهندکه در سال 1896 به وجود عنصری ناشناس درنمونه های عنصر تازه کشف شده سامریم شک کرد و در سال 1901 موفق به جداسازی اروپیم شد.
فلز اروپیم خالص تا قبل از سالهای اخیر بدست نیامده بود.                                                                                                                                                                                     

پیدایش

اروپیم هرگز در طبیعت بصورت یک عنصر آزاد یافت نشده ،اما کانیهای زیادی که حاوی این عنصر هستند وجود دارد که مهمترین منابع آن bastnastite و monazite می باشند. اروپیم در طیفهای خورشید و ستارگان خاصی کشف شده است.
ترکیبات
ترکیبات اروپیم عبارتند از:

• فلوریدها
• EuF₂
• EuF₃
• کلریدهـا
• EuCl₂
• EuCl₃
• برمیدهـا
• EuBr₂
• EuBr
• یدیدهـــا
• EuI₂
• EuI₃
• اکسیدها
• Eu2O₃
• Eu3o₄
• سولفیدها
• EuS
• سلنیدها
• EuSe
• تلوریدها
• EuTe
• نیتریدها
• EuN

 

ایزوتوپها

اروپیم بطور طبیعی دارای دو ایزوتوپ پایدار Eu-151 و Eu-153 است که ایزوتوپ 153 فراوان تر است «فراوانی طبیعی 2/52%).این عنصر 35 رادیوایزوتوپ دارد که پایدار ترین آنها Eu-150 با نیمه عمر 9/36 سال ، Eu-152 با نیمه عمر 516/13 سال و Eu-154 با نیمه عمر593/8 سال هستند.کلیه ایزوتوپهای رادیواکتیو باقی مانده نیمـه عمری کمتر از 7612/4سال بوده که نیمه عمر اکثر آنها کمتر از 2/12 ثانیه می باشد.همچنین اروپیم دارای 8 حالت برانگیختگی است که پایدارترین آنها Eu-150m(t 8/12 ساعت ) ،Eu-151m1(t3116/9ساعت) وEu-152m2(t 96 دقیقه ) می باشد.

حالت فروپاشی اصلی قبل از فراوان ترین ایزوتوپ پایدار – Eu-153- الکترون گیری و حالت اصلی بعد از آن فروپاشی کاهش بتا می باشد. محصول فروپاشی اصلی قبل از Eu-153، ایزوتوپهای عنصر Sm ( سامریم) و محصول اصلی بعد ایزوتوپهای عنصرGd( گادولینیم) می باشد.
اثرات اروپیم بر روی سلامتی
اروپیم یکی از عناصر شیمیایی کمیاب است که در وسایل خانه مانند تلویزیون رنگی، لامپهای فلورسنت، لامپهای ذخیره انرژِی و شیشه به کار می رود. کلیه عناصر شیمیایی نادر ویژگیهای نسبتا مشابهی دارند.
اروپیم به ندرت و به مقدار کم در طبیعت یافت می شود. اروپیم تنها در دو نوع کانسار یافت می شود. با توجه به این که اروپیم برای تولید کاتالیزورها و صیقل دادن شیشه مناسب است، کاربردهای آن در حال افزایش است.
وجود اروپیم در محیط کار خطرناک است زیرا گاز آن با هوا استنشاق می شود و باعث انسداد ریه می شود به ویژه اگر برای مدتی طولانی مورد استنشاق شود. به علاوه اروپیم باعث ایجاد سرطان در انسان می شود و استنشاق آن احتمال بروز سرطان را افزایش می دهد. در نهایت وقتی در بدن انسان تجمع یابد، برای کبد خطرناک است.

 

تربیم

تربیم عنصر شیمیایی است که در جدول تناوبی دارای نشان Tb و عدد اتمی 65 می باشد.

خصوصیات قابل توجه

تربیم فلز خاکی کمیاب و خاکستری رنگی است که قتبل انعطاف و چکش خوار بوده و به قدری نرم است که با چاقو بریده می شود.تا حد قابل قبولی در هوا پایدار است و دارای دو دگرگونی بلورین و درجه تغییر شکل 1289 درجه سانتیگراد می باشد.

کاربردهــــــا

تربیم به فلورید کلسیم ، تنگستیت کلسیم و مولیبدیت استرانتیم افزوده می شود که در ابزار حالت جامد وبعنوان تثبیت کننده های بلورین پیلهای سوختی در دماهای بالا و به همراه ZrO₂ عمل می کنند.بعلاوه تربیم در آلیاژها و ساخت وسایل برقی بکار می رود و اکسید آن دارای توانایی جهت فعال نمودن فسفر سبز موجوددرلامپ مهتابی و لامپ تصویر تلویزیونهای رنگی می باشد.بورات تربیم سدیم بعنوان ماده لیزری که در 5460 آنگستروم ، نورهم نوسان ساطع می کند بکار می رود.

تاریخچــــــه

Carl Gustaf Mosander شیمیدان سوئدی در سال 1843 تربیم را کشف نمود و آنرا براساس نام دهکده Ytterby واقع در سوئد نامگذاری نمود. او این عنصر را به شکل ناخالصیهای موجود در اکسید ایتریم ( Y₂O₃) شناسایی کرد. تربیم تا قبل از پیدایش فن آوریهای اخیر جابجائی یونی ، به شکل خالص جداسازی نشده بود.

نقش بیولوژیکی

تربیم نقش بیولوژیکی شناخته شده ای ندارد.

پیدایــــــــش

تربیم هرگز بصورت عنصر آزاد در طبیعت وجود ندارد اما در کانی های زیادی از جمله سیریت ، گادولینیت و مونازیت Ce,La,Th,Nd,Y(PO₄) که دارای بیش از 03/0% تربیم ،زنوتایم ( YPO₄) و اوکسنیت Y,Ca,Er,La,Ce,U,Th»(Nb,Ta,Ti₂O₆) که دارای 1% یا بیشتر تربیم می باشند وجود دارد.

ترکیبـــــــات

ترکیبات تربیم عبارتند از:

• فلوریدها :
• TbF₂- TbF₃TbF₄
• کلریدها :
• TbCl₃
• برمیدها :
• TbBr₃
• یدیدها :
• TbI₃
• اکسیدها :
• TbO₂ - Tb₂O₃
• سولفیدها :
• Tb₂S₃
• سلنیدها :
• Tb₂Se₃
• نیتریدها :
• TbN

ایزوتوپهـــــا

تربیم بطور طبیعی دارای یک ایزوتوپ پایدارTb-159 و 33 رادیوایزوتوپ است که فراوان ترین آنها تربیم 158 با نیمه عمر 180 سال ، تربیم 157 با نیمه عمر 71 سال و تربیم 160 با نیمه عمر 3/72 روز می باشد. مابقی ایزوتوپهای رادیواکتیو آن دارای نیمه عمرهایی کمتر از 907/6 روز هستند که اکثر آنها نیز نیمه عمری کمتر از 24 ثانیه دارند. تربیم همچنین 18 حالت متا دارد که پایدارترین آنها Tb- 156m1( t_1/2 4/24 ساعت)، 154m2-Tb(t_1/2 7/22 ساعت) و 154m1-Tb(t 4/9 ساعت) می باشند.

حالت فروپاشی اولیه قبل از فراوان ترین ایزوتوپ پایدار (تربیم 159) جذب الکترون و حالت اولیه پس از آن فروپاشی منفی بتا است. محصول فروپاشی اولیه قبل از تربیم 159 ایزوتوپهای عنصر Gd( گادولینیم) و محصول اولیه پس از آن ایزوتوپهای عنصر Dy( دیسپروزیم) هستند.

اثرات تربیم بر روی سلامتی
تربیم یکی از عناصر شیمیایی کمیاب است که در وسایل خانه مانند تلویزیون رنگی، لامپهای فلورسنت، لامپهای ذخیره انرژِی و شیشه به کار می رود. کلیه عناصر شیمیایی نادر ویژگیهای نسبتا مشابهی دارند.
تربیم به ندرت و به مقدار کم در طبیعت یافت می شود. تربیم تنها در دو نوع کانسار یافت می شود. با توجه به این که تربیم برای تولید کاتالیزورها و صیقل دادن شیشه مناسب است، کاربردهای آن در حال افزایش است.
وجود تربیم در محیط کار خطرناک است زیرا گاز آن با هوا استنشاق می شود و باعث انسداد ریه می شود به ویژه اگر برای مدتی طولانی مورد استنشاق شود. به علاوه تربیم باعث ایجاد سرطان در انسان می شود و استنشاق آن احتمال بروز سرطان را افزایش می دهد. در نهایت وقتی در بدن انسان تجمع یابد، برای کبد خطرناک است.

 

پرومتیوم

پرومتیوم یکی از عناصر شیمیایی جدول تناوبی میباشد که نماد آن Pm و عدد اتمی آن 61 میباشد.

خصوصیات قابل توجه

پرومتیوم یک ساتع کننده بتا بوده و اشعه های گاما از خود ساتع نمیکند. با این حال ذره بتا که به عناصری با عدد اتمی بالا برخورد میکند میتواند اشعه ایکس تولید کند. امروزه اطلاعات زیادی در خصوص ویژگیهای فلز پرومتیوم در دست نیست. تنها میدانیم که دو حالت چند شکلی از آن وجود دارد و نمکهای پرومتیوم در تاریکی یک نور آبی کمرنگ یا سبز از خود ساتع میکنند که این به دلیل خاصیت رادیو اکتیوی بالای آن میباشد.

کاربردها

کاربردهای پرومتیوم عبارتند از :

• منبع تششعی بتا برای اندازه گیری ضخامت.
• منبع نور برای علائمی که نیاز به عملکرد دقیق دارند (با استفاده از فسفر برای جذب تششعات بتا و تولید نور)
• استفاده در باتری های هسته ای که در آنها سلولهای نوری نور را به الکتریسیته تبدیل میکنند .
• استفاده احتمالی آن در آینده به عنوان یک منبع اشعه ایکس برای به وجود آوردن منابع تولید نیرو یا گرمای کمکی برای کاوشگرهای فضایی و سفینه ها و ایجاد لیزرهایی که برای ایجاد ارتباط بین زیر دریاییها استفاده میشود .

 

تاریخچه

وجود پرومتیوم برای اولین بار توسط Branner در سال 1902 پیش بینی شد و این پیش بینی در سال 1914 توسط Moseley تائید شد . البته چند گروه دیگر نیز ادعا میکردند که این عنصر را تولید کرده اند اما هرگز نتوانستند کشفیات خود را به اثبات برسانند چرا که جدا کردن پرومتیوم از عناصر دیگر بسیار دشوار میباشد. اولین مدرک وجود پرومتیوم در سال 1944 توسط Jacob A.Marinsky و Lawrence E. Glendenin و Charles D. Coryell در طی عمل شکافتن هسته اتم اورانیوم و به عنوان محصولات جنبی بدسات آمد. اما به دلیل وجود مشکلات زیاد تحقیقاتی که از جنگ جهانی دوم ناشی میشد آنها نتوانستند ادعای خود را تا سال 1946 به اثبات برسانند. نام پرومتیوم از کلمه Prometheus گرفته شده است . Prometheus یکی از اساطیر یونانی بود که آتش را از آسمان دزدید و آ ن را به انسال داد.

در سال 1963 از شیوه های تبادل یونی برای به دست آوردن حدودا 10 گرم پرومتیوم از ضایعات فرایند سوختی رئاکتورهای اتمی استفاده میشد.

امروزه نیز پرومتیوم به صورت یکی از محصولات جنبی که با عمل شکافت هسته اتم اورانیوم به دست می آید بازیافت میشود این عمل همچنین با عمل بمباران نوترونی Nd-146 و تبدیل آن به Nd-147 تولید میشود که در آن Nd-147 توسط عمل Beta Decay به Pm147 با نیمه عمر 11روز تبدیل میشود.

نقش بیولوژیکی

پرومتیوم هیچگونه نقش بیولوژیکی ندارد.

پیدایش

پرومتیوم به صورت طبیعی در زمین به وجود نمی آید اما در طیف ستاره HR465 در Andromeda شناخته شده است.

ترکیبات

ترکیبات پرومتیوم شامل موارد زیر میشود:

• Chlorides
• PmCl3
• Bromides
• PmBr3
• Oxides
• Pm2O3

 

ایزوتوپها

36 رادیوایزوتوپ برای پرومتیوم شناسایی شده اند که در میان آنها Pm-145 با نیمه عمر 17.7 سال PM146 با نیمه عمر 5.53 سال و Pm-147 با نیمه عمر 2.6234 سال پایدار ترین آنها میباشند. تمامی ایزوتوپهای رادیو اکتیو آن نیمه عمرهایی کمتر از 300 تا 364 روز دارند که نیمه عمر بیشتر آنها کمتر از 27 ثانیه است این عنصر همچنیند 11 حالت برانگیختگی دارد که پایدارترین آنها pm148m(41.29t days) 148m-Pm (t 41.29 days), 152m2-Pm (t 13.8 minutes) and 152m-Pm (t 7.52 minutes). میباشند.

وزن اتمی ایزوتوپهای پرومتیوم از 127.9482600 تا 162.9535200 amu)163-Pm) گسترده شده است. حالت فروپاشی اولیه قبل از ایزوتوپ پایدار 145 الکترون گیری و حالت اولیه بعد از آن کاهش بتا میباشد. محصولات فروپاشی اصلی قبل از Pm145 عنصر Nd ایزوتپهای نئودیمیوم و محصول اصلی بعد از آن ایزوتوپهای عنصر Samarium میباشد.

اثرات پرومتیم بر روی سلامتی
پرومتیم یکی از عناصر شیمیایی کمیاب است که در وسایل خانه مانند تلویزیون رنگی، لامپهای فلورسنت، لامپهای ذخیره انرژِی و شیشه به کار می رود. کلیه عناصر شیمیایی نادر ویژگیهای نسبتا مشابهی دارند.
پرومتیم به ندرت و به مقدار کم در طبیعت یافت می شود. پرومتیم تنها در دو نوع کانسار یافت می شود. با توجه به این که پرومتیم برای تولید کاتالیزورها و صیقل دادن شیشه مناسب است، کاربردهای آن در حال افزایش است.
وجود پرومتیم در محیط کار خطرناک است زیرا گاز آن با هوا استنشاق می شود و باعث انسداد ریه می شود به ویژه اگر برای مدتی طولانی مورد استنشاق شود. به علاوه پرومتیم باعث ایجاد سرطان در انسان می شود و استنشاق آن احتمال بروز سرطان را افزایش می دهد. در نهایت وقتی در بدن انسان تجمع یابد، برای کبد خطرناک است.

 

اربیم

اربیم عنصر شیمیایی است که در جدول تناوبی با نشان Er وجود داشته و دارای عدد اتمی 68 می باشد.اربیم، فلز کمیاب خاکی لانتانید و نقره ای رنگی است که به همراه چندین عنصر کمیاب دیگر در گادولینیت معدنی در Ytterby واقع در سوئد وجود دارد.

خصوصیات توجه قابل

فلز اربیم خالص عنصری سه ظرفیتی ،چکش خوار،نرم ودر هوا تا حدی مقاوم است به طوریکه به سرعت سایر فلزات کمیاب اکسیده نمی شود. نمک آن به رنگ سرخ بوده و طیفهای جذب مشخص و خاصی را در نور مرئی ، فرا بنفش و نزدیک مادون قرمز بوجود می آورد.بجز این موارد اربیم بیشتر همانند سایر فلزات خاکی کمیاب است. سسکوئی اکسید آن erbia نامیده می شود.خصوصیات اربیم تا حدی توسط نوع و مقادیر ناخالصی موجود تعیین می گردد.این عنصر فاقد هرگونه نقش بیولوژیکی شناخته شده ای است اما برخی بر این باورند که اربیم موجب فعال شدن متابولیسم می شود.

کاربردها

کاربردهای روزمره اربیم گوناگون هستند؛این عنصر بیشتر بصورت فیلتر عکاسی بکار می رود و به علت انعطاف پذیری آن ، بعنوان ماده ای افزودنی در متالوژی مفید است. کاربردهای دیگر آن به شرح زیر است :

• بعنوان جذب کننده نوترون در فناوری هسته ای بکار می رود.
• در تقویت کننده های فیبری بعنوان یک نا خالص کننده مورد استفاده است.
• در صورت اضافه شدن به وانادیم بصورت آلیاژ ، موجب کاهش سختی وبهبود کارکرد آن می گردد.
• اکسید اربیم صورتی رنگ است بنابراین گاهی اوقات بعنوان رنگ دهنده شیشه و پوشش لعاب چینی کاربرد دارد که اغلب از این شیشه ها درساخت عینک افتابی عینکهای آفتابی و جواهرات ارزان استفاده می کنند.

 

تاریخچه

اربیم (از Ytterby ، یک شهر در سوئد) در سال 1843 ،توسط Carl Gustaf Mosander کشف گردید . او ایتریا را از گادولینیت معدنی و به سه صورت ،به نامهای ایتریا ، اربیا و تربیا جدا نمود.او نام این عنصر را از نام شهر Ytterby که مقادیر زیادی ایتریا و اربیم در آن وجود دارد اقتباس کرد. اما در آن زمان اربیا و تربیا را با هم اشتنباه کردند. بعد از 1860 آنچه که تربیا می شناختند اربیا نام گذاری کرده و بعد از 1877 آنچه که اربیا می دانستند تربیا نامیدند. سرانجام George Urban و Charles James در سال 1905 مستقلا" Er2O))3 نسبتا" خالص را جدا نمودند. تاقبل از سال 1934 زمانیکه کارگران، ((کلرید بدون آب را با بخار پتاسیم کاهش دادند، فلز خالص اربیم بصورت قابل قبول تهیه نشده بود.

پیدایش

این عنصر همانند سایر عناصر خاکی کمیاب هرگز در طبیعت بصورت عنصر آزاد وجود ندارد اما همراه سنگ معدنهای شن مونازیت یافت می شوند. از نظر تاریخی جداسازی عناصر خاکی کمیاب از یکدیگر بسیار مشکل و گران بود اما روش تولید تبادل یونی که اواخر قرن بیستم ابداع گشت به میزان زیادی هزینه تولید کلیه فلزات خاکی کمیاب و ترکیبات شیمیایی آنها را کاهش داد. منابع تجاری اصلی اربیم از معادن xenotime و euxenite می باشند. اربیم فلزی به شکل گرد ،خطر آتش زایی و انفجار دارد.

ایزوتوپها

اربیم بصورت طبیعی متشکل از 6 ایزوتوپ پایدار Er-162,Er-164,Er-166,Er-167,Er-168Er-170 می باشد که فراوان ترین آنها Er-166 ( فراوانی طبیعی 33،6 %) است.23 رادیوایزوتوپ نیز برای آن شناسایی شده که پایدارترین آنهــا Er-169 با نیمه عمر 9،4 روز، Er-172 با نیمه عمر 49،3 ساعت،Er-160با نیمه عمر28،58،Er-165 با نیمه عمر10،36وEr-171 با نیمـــــه عمـــــــر 7،516 ساعت می باشند. سایر ایزوتوپهای رادیواکتیو آن دارای نیمه عمری کمتر از 3،5 ساعت هستند که بیشتر آنهااز نیمه عمری کمتر از 4 دقیقه برخوردارند.این عنصر همچنین دارای 6 حالت برانگیختگی است که پایدار ترین آنها Er-167m(t 2،269 ثانیه) است.
ایزوتوپهای اربیم از نظر وزن اتمی بین amu144،957 (Er-145) تا amu173،944(Er-174) قرار دارند. حالت فرپاشی اصلی قبل از فراوان ترین ایزوتوپ پایدار- Er-166- دریافت الکترون ، و حات فروپاشی اصلی بعد از آن کاهش بتا است.محصول فروپاشی اولیه قبل از Er-166 ، ایزوتوپهای عنصر 67 ( هولمیم) و محصولات اولیه بعد از آن ایزوتوپهای عنصر 69 ( تولیم) می باشد.

اثرات اربیم بر روی سلامتی
اربیم یکی از عناصر شیمیایی کمیاب است که در وسایل خانه مانند تلویزیون رنگی، لامپهای فلورسنت، لامپهای ذخیره انرژِی و شیشه به کار می رود. کلیه عناصر شیمیایی نادر ویژگیهای نسبتا مشابهی دارند.
اربیم به ندرت و به مقدار کم در طبیعت یافت می شود. اربیم تنها در دو نوع کانسار یافت می شود. با توجه به این که اربیم برای تولید کاتالیزورها و صیقل دادن شیشه مناسب است، کاربردهای آن در حال افزایش است.
وجود اربیم در محیط کار خطرناک است زیرا گاز آن با هوا استنشاق می شود و باعث انسداد ریه می شود به ویژه اگر برای مدتی طولانی مورد استنشاق شود. به علاوه اربیم باعث ایجاد سرطان در انسان می شود و استنشاق آن احتمال بروز سرطان را افزایش می دهد. در نهایت وقتی در بدن انسان تجمع یابد، برای کبد خطرناک است.